EKONOMİ
Giriş Tarihi : 13-06-2022 20:13

TÜRKİYENİN KREDİ RİSK PRİMİ NEDEN YÜKSELİYOR

TÜRKİYENİN KREDİ RİSK PRİMİ NEDEN YÜKSELİYOR

Türkiye'nin 5 yıllık kredi temerrüt takası puanı 2003'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Türkiye'nin kredi temerrüt takası 837 baz puan seviyesini gördü. Bir ülkenin dış borçlanmasındaki en önemli göstergelerden biri olan CDS primi ne demek ve yükselmesi ne anlama geliyor?

Dolar ve enflasyonda yaşanan artış sonrası Türkiye 5 yıllık kredi temerrüt takası (CDS) 2003’ten bu yana en yüksek düzeyde günlük kapanışa hazırlanıyor. Türkiye'nin risk priminde yükseliş ivmesi devam ediyor. Türkiye'nin 5 yıllık kredi temerrüt takası 837 baz puan seviyesini gördü. Artan risk primleri nedeniyle 10 yıllık eurobondun getirisi de yüzde 10.6 seviyesine çıkarak rekor kırdı.

Bir ülkenin dış borçlanmasındaki en önemli göstergelerden biri olan CDS primi ne demek, nasıl hesaplanıyor ve yükselmesi ne anlama geliyor?

CDS NEDİR?

Türkçe'de kredi risk primi veya kredi temerrüt takası olarak kullanılan CDS (Credit Default Swap) aslında bir çeşit sigortalama işlemi olarak tanımlanıyor.

Herhangi bir ülke hazinesine ya da şirketine borç verirken o borcun geri ödenmemesi ihtimaline karşı aldığınız sigorta poliçesine CDS deniyor ve genellikle over-the-counter (OTC) yani herhangi bir borsa düzenlemesine tabi olmayan tezgahüstü piyasalarda işlem görüyor.

CDS PRİMİ NASIL HESAPLANIYOR?

Ülkelerin dış borçlanmalarına karşı CDS'leri genelde büyük uluslararası yatırım bankaları sağlıyor ve o ülkelerin borcunu çevirememesi halinde ödemeyi bu banka üstlenmiş oluyor. Bu bankalar da söz konusu ülkenin geri ödeme yeteneğini, makroekonomik koşullarını inceleyerek bir risk oranı belirliyor.

Bu oran belirlenirken uluslararası derecelendirme kuruluşlarının verdiği notlar önemli bir rol oynasa da bunun dışında da bir çok faktör göz önünde bulunduruluyor.

Ekonomisi sağlam ve geri ödeme sorunu yaşamayacağı düşünülen ülkelerin risk primi düşük olurken geri ödemekte sorun yaşayacağı düşünülen ülkelerin risk primi yüksek bir orandan belirleniyor.

TÜRKİYE'NİN CDS ORANI NEDEN YÜKSELİYOR ?

Ekonomist Mahfi Eğilmez'e göre ülke CDS priminin yükselmesine iç ve dış nedenler olmak üzere iki etken grubu yol açıyor. Koronavirüs salgını ya da Rusya'nın Ukrayna'yı işgali ve yükselen enerji fiyatları bu dış nedenlere örnek olarak verilebilir.

İç nedenler ise enflasyonun yükselmesi, dış borçların artması, kurların yükselmesi, sosyal çalkantılar ve afetler olarak sıralanabilir.

 

 

ış nedenler konusunda yapılabilecek şeylerin sınırlı olmasına rağmen iç nedenleri yönetmenin mümkün olduğunu vurgulayan Eğilmez bu sayede dış nedenlerin de etkisinin azaltılabileceğini belirtiyor.

Türkiye'nin CDS primlerinin 2008 yılındaki küresel mali kriz sırasında yükseldikten sonra gerilediği görülüyor. Ülkenin makroekonomik dengelerinin bozulmaya başladığı 2018 yılından itibaren ise dalgalı bir seyirle de olsa yükseliş trendini sürdürdüğü görülüyor.

DİĞER ÜLKELERİN CDS PRİMİ NE KADAR?

CDS primi ekonomisi sağlam ekonomiler için düşerken ödeme güçlüğü çekebileceğine inanılan ülkelerde yükseliyor.

Bu nedenle CDS primi 300 baz puanın üzerindeki ülkeler aşırı kırılgan ekonomiye sahip olarak değerlendiriliyor.

Örneğin 13 Haziran 2022 itibariyle Hollanda'nın CDS primi 10,70; İngiltere'nin 11,04; Amerika Birleşik Devletleri'nin 16,10 olurken 2010 yılında iflasın eşiğine gelen komşu ülke Yunanistan'ın risk primi 179,70 oldu.

Ekonomileri daha kırılgan olarak kabul edilen yükselen ekonomilerden Çin'in CDS primi 76,40, Meksika'nın 114,50 ve Brezilya'nın 254 seviyesinde.

Ukrayna'yı işgali sonrası batılı ülkelerden daha önce görülmedik yaptırımlara maruz kalan Rusya'nın CDS primi ise 13775 baz puanın üzerine çıkmış durumda.

Ümit BAKIRCIÜmit BAKIRCI